ประชุมผู้นำสูงสุดจีน-ญี่ปุ่น “ท่าดีทีเหลว” ชี้ซ่อมแซมสัมพันธ์ฯยังต้องออกแรงหนัก

ทันข่าวญี่ปุ่น 14 พฤศจิกายน 2553

นายกรัฐมนตรีแห่งญี่ปุ่น นาย นาโอโตะ คัง (ซ้าย) กำลังจับมือกับประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน นาย หู จิ่น เทา ก่อนการประชุมนอกรอบระหว่างการประชุมสุดยอดเอเปกที่เมืองท่าโยโกฮามะเมื่อ วันเสาร์(13 พ.ย.) ขณะที่สัมพันธ์ระหว่างสองชาติยักษ์ใหญ่เศรษฐกิจแห่งเอเชียกำลังเน่าบูด ที่สุดในรอบ 5 ปี สืบเนื่องจากข้อพิพาทดินแดนเกาะในทะเลจีนตะวันออก ในการประชุมทั้งสองต่างลั่นคำมั่นปรับปรุงความสัมพันธ์กัน แต่ในที่สุดทั้งสองก็จับมือกันด้วยจิตใจที่มั่นคงต่อเกาะเดียวกันที่ต่าง ฝ่ายอ้างกรรมสิทธิฯคือ “เกาะข้าใครอย่าแตะ” (ภาพเอเอฟพี)

ผู้นำสูงสุดจีน ญี่ปุ่น ได้แก่ ประธานาธิบดีหู จิ่นเทา และนายกรัฐมนตรีนาโอโตะ คัง ประชุมนอกรอบระหว่างซัมมิตเอเปก ที่เมืองท่าโยโกฮามะ ในวันเสาร์ที่ผ่านมา โดยนับเป็นครั้งแรกที่ผู้นำสูงสุดสองชาติได้มาพูดคุยกันหลังจากปะศึกวิวาทะ กันอย่างแรงสุด
       
       หะแรก การประชุมระหว่างผู้นำจีน-ญี่ปุนครั้งนี้ดูเหมือนช่วยลดอุณหภูมิความขัดแย้ง ลงได้บ้าง ผู้นำจีนยังได้รับรองจะไม่ใช้ธาตุหายากเป็นเครื่องมือโต้ตอบกรณีพิพาท แต่นายกฯคังก็ได้แถลงหลังการประชุมฯ ยืนยันเกาะในทะเลจีนตะวันออกเป็นของญี่ปุ่น นอกจากนี้รัฐมนตรีจีนยังชี้ว่า การซ่อมแซมสัมพันธ์จีน-ญี่ปุ่น ยังต้องออกแรงหนัก
       
       ความสัมพันธ์จีนและญี่ปุ่น ซึ่งมีขนาดเศรษฐกิจใหญ่สุดในเอเชีย ตกต่ำที่สุดในรอบ 5 ปี ด้วยเหตุบาดหมางจากกรณีพิพาทสิทธิเหนือดินแดนซึ่งโหมกระพืออย่างร้อนแรงจาก เหตุการณ์เรือประมงจีนและเรือลาดตระเวนญี่ปุ่นปะทะชนกันใกล้เกาะเตี้ยวอี๋ว์ ซึ่งเป็นดินแดนพิพาทของสองชาติในทะเลจีนตะวันออกในเดือนก.ย.ที่ผ่านมา โดยญี่ปุ่นได้จับไต้ก๋งและยึดเรือจีนไป แม้ญี่ปุ่นได้ปล่อยตัวไต้ก๋งจีน แต่ความตึงเครียดก็ยังไม่ลดระดับ จนเกิดความวิตกว่าจะบานปลายกระทบถึงธุรกิจการค้า
       
       เมื่อประธานาธิบดีหู จิ่นเทาได้เดินทางเข้าร่วมประชุมสุดยอดกลุ่มความร่วมมือเศรษฐกิจของกลุ่ม ประเทศเอเชีย-แปซิฟิก 21 ชาติ หรือ เอเปกในวันเสาร์(13 พ.ย.) ที่เมืองท่าโยโกยามะ ซึ่งเป็นไชน่าทาวน์ที่ใหญ่ที่สุดในญี่ปุ่น อยู่ใกล้กับกรุงโตเกียว การประชุมนอกรอบระหว่างประธานาธิบดีหู จิ่นเทา และนายกรัฐมนตรีนาโอโตะ คัง ก็ถูกประกาศในนาทีสุดท้ายของซัมมิตเอเปก ผู้นำทั้งสองจึงได้พูดคุยกัน 22 นาที
       
       หลังการประชุมฯดังกล่าวเสร็จสิ้น รองหัวหน้าคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น ทัตสุโระ ฟูกูยามะ แถลงเน้นย้ำว่าการประชุมระหว่างประธานาธิบดี หู และนายกฯคัง เป็นการประชุมอย่างเป็นทางการ และเป็นก้าวสำคัญในการปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ นับเป็นการพบปะที่บรรลุผล ตรงกันข้ามกับการพูดคุยอย่างไม่เป็นทางการระหว่างนายกรัฐมนตรี เวิน จยาเป่า และและนายกฯคังที่กรุงฮานอยประเทศเวียดนามเมื่อเดือนที่แล้ว ที่จบลงอย่างว่างเปล่าที่สุด แถมรัฐบาลนายกฯคังถูกชาวญี่ปุ่นวิจารณ์เละ
       
       ฟูกูยามะ แถลงว่า หู และคัง ได้แสดงท่าทีที่ดีเกี่ยวกับประเด็นเกาะ และยังตกลงพัฒนาความสัมพันธ์ยุทธศาสตร์ระหว่างสองชาติ ที่จะเป็นประโยชน์ไม่เพียงเฉพาะสองชาติเท่านั้น ยังแผ่อานิสงค์ถึงชาติอื่นๆในภูมิภาคและในโลกด้วย
       
       แต่ในวันต่อมา นายกฯคังกลับได้แถลงยืนยันว่าหมู่เกาะในทะเลจีนตะวันออกเป็นของญี่ปุ่น
       
       “จุดยืนของญี่ปุ่น คือไม่มีประเด็นเรื่องดินแดน” คัง บอกกับที่ประชุมข่าวในโยโกฮามะในวันอาทิตย์(14 พ.ย.) พร้อมกันนี้ นายกฯคังก็ได้กล่าวรักษาความสัมพันธ์อีกด้าน “หากคุณมองประเทศอื่นๆที่มีประเด็นดินแดนกัน นั่นไม่ได้หมายความว่าทั้งสองประเทศนั้นจะไม่อาจเกี่ยวพันกันในด้านเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และมีการติดต่อระหว่างประชาชน”
       
       จีนรับรองไม่ใช้ธาตุหายาก เป็นเครื่องมือโต้ตอบ
       
       ในการแถลงต่อที่ประชุมข่าวเมื่อวันอาทิตย์ นายกฯคังเผยว่า ผู้นำจีนได้สัญญาจะไม่ใช้ธาตุหายากเป็นเครื่องมือโต้ตอบกรณีพิพาทใดๆ
       
       ทั้งนี้รัฐมนตรีกระทรวงการค้าแห่งญี่ปุ่น นาย อะกิฮิโระ โอฮาตะ แถลงก่อนหน้าแล้วว่า จีนได้รับรองกับญี่ปุ่นว่า ไม่ต้องวิตกเรื่องการส่งออกธาตุหายาก ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญมากในการผลิตภาคไฮเทคอาทิ การผลิตรถไฮบริด โทรศัพท์มือถือ ฯลฯ
       
       สืบเนื่องจากขณะนี้หลายชาติโดยเฉพาะชาติพัฒนาแล้วกำลังวิตกนโยบายการ ส่งออกธาตุหายากของจีน ซึ่งเป็นซัปพลายเออร์ธาตุหายาก 97 เปอร์เซนต์ของโลก เนื่องจากจีนประกาศควบคุมการผลิต และจำกัดธาตุหายาก โดยลดโควตาส่งออกในปี 2553 ลง 40 เปอร์เซนต์ ต่ำกว่าเมื่อปี 2552 ด้านญี่ปุ่นวิตกหนักว่าจีนจะคว่ำบาตรการส่งออกธาตุหายากเป็นการโต้ตอบกรณี พิพาทเหนือหมู่เกาะ
       
       นาย โอฮาตะ บอกว่า จัง ผิง หัวหน้าคณะกรรมการธิการเพื่อการพัฒนาและการปฏิรูปจีน รับรองว่าจะสั่งการให้เจ้าหน้าที่เร่งขั้นตอนตรวจสอบทางศุลกากรในการส่งออก ธาตุหายาก และผู้นำจีนยังได้รับปากจะเคารพข้อตกลงปี 2551 ว่าด้วยความร่วมมือการพัฒนาบ่อก๊าซบริเวณทะเลจีนตะวันออก
       
       ในวันอาทิตย์(14 พ.ย.) รัฐมนตรีว่าการต่างประเทศจีน และญี่ปุ่น แถลงด้วยว่า สองฝ่ายได้ตกลงปรับปรุงความสัมพันธ์กันผ่านโครงการแลกเปลี่ยนด้านเอกชนและ วัฒนธรรม
       
       นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นเผยว่ารัฐมนตรีต่างประเทศ เซอิจิ มาเอะฮาระ เรียกร้องให้จีนเปิดการเจรจาเกี่ยวกับบ่อก๊าซในทะเลจีนตะวันออก
       
       แต่ รัฐมนตรีต่างประเทศจีน หยัง เจี๋ยฉือ ตอบว่า เรื่อง “สภาพแวดล้อม” เป็นสิ่งจำเป็นก่อนการดำเนินการใดๆ
       
       ทั้งนี้ จีนกล่าวย้ำหลายครั้งว่า “สภาพแวดล้อมที่เหมาะสม” เป็นเงื่อนไขจำเป็นในการเจรจาระดับสูง แต่มิได้ชี้แจงชัดเจนว่าหมายถึงอะไร ด้านญี่ปุ่นปฏิเสธการพัฒนาบ่อก๊าซ ซึ่งเป็นพื้นที่ทับซ้อนที่ทางญี่ปุ่นบอกว่าทับซ้อนกับเขตเศรษฐกิจพิเศษของ ญี่ปุ่น
       
       รัฐมนตรีช่วยว่าการต่างประเทศจีน นาย ชุย เทียนไค ยังได้บอกกับ เหวิน เหว่ย เป้า ซึ่งป็นสื่อจีนในฮ่องกง เกี่ยวกับการพูดคุยระหว่างผู้นำจีน ญี่ปุ่น ด้วยน้ำเสียงที่เคร่งเครียดว่า ยังมีอุปสรรคในการการปรับปรุงความสัมพันธ์ “ด้วยอุปสรรคต่างๆ ทั้งสองฝ่ายต้องออกแรงถึงสองเท่าในการปรับปรุงความสัมพันธ์กัน” ชุย อดีตเอกอัครราชทูตจีนประจำญี่ปุ่น กล่าว
       
       ทั้งนี้ จีน และญี่ปุ่น มีบาดแผลในประวัติศาสตร์ จากสงครามบุกรุกจีนของกองทัพญี่ปุ่นระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง ได้ฝังใจชาวจีนมาตลอด ในปี 2548 เกิดการประท้วงญี่ปุ่นในจีนครั้งใหญ่ในหลายเมือง
       
       ในหลายสัปดาห์ที่ผ่านมานี้ ก็มีการประท้วงจีนในญี่ปุ่น โดยกลุ่มประท้วงหลายพันคนโกรธไม่พอใจที่นายกฯคังยอมตามแรงกดดันของจีน ระหว่างการประชุมระหว่างประธานาธิบดีหู และนายกฯคังในวันเสาร์ที่ผ่านมา กลุ่มประท้วงชางญี่ปุ่นราวสามพันคน โบกธงชาติญี่ปุน ร้องตระโกน “ปกป้องดินแดนของเรา” และ “เอาชนะจักรวรรดินิยมจีน”.